'Hiếu' là chân lý bình ổn của trời đất, là tiết hạnh cần có của nhân loại

“Hiếu” là một trong những đức tính quan trọng nhất của văn hóa phương Đông nói riêng và văn hóa thế giới nói bình thường. Trong khoảng xưa đến nay, “trung hiếu, lễ nghĩa” luôn được coi là những phẩm bí quyết cao niên trong truyền thống của loài người. Trong đó, chữ “Hiếu” đứng vị trí hàng đầu. Trong “Hiếu kinh” – phiên bản viết tham gia thời Tần-Hán, “Hiếu” thăng hoa lên ở hạn độ Thiên lý. “Hiếu kinh” viết rằng: “Phu hiếu, thiên chi kinh dã, đích chi nghĩa dã, dân chi hành dã.” (Hiếu là kinh của trời, là nghĩa của đất và là đạo hạnh của loài người). “Hiếu” là lẽ thường của thiên đạo xoay chuyển, là cái lý của đất nâng đỡ vạn vật, là tiết hạnh mà loài người nhất quyết phải thực hành. Lấy “Hiếu” để thống trị trần giới là một trong những tư tưởng mấu chốt của các bậc Thánh Vương thời cổ đại. Từ xưa tới nay, người ta đều coi mái ấm là tổ chức cơ bản cấu thành nên xã hội. Mái ấm giống như tế bào của tổ quốc. Mái nhà hòa thuận thì nước nhà ắt sẽ hòa thuận. Gia đình thịnh thì quốc gia sẽ giàu mạnh. Mái nhà lặng ổn vững quà thì giang sơn ắt cũng được như vậy. Vì thế, từ xưa tới nay khi giáo hóa dân chúng thì việc trước tiên là “tu thân, tề gia”. Có nghĩa là tu chính bạn dạng thân bản thân, rồi mới giữ gia đình chỉnh tề, rồi quản trị nước nhà, rồi mới bình định thế gian. Tu thân là cái gốc, mà việc tu thân chẳng thể thiếu “hiếu đạo”. Hiếu kính phụ mẫu (Ảnh minh họa) Xuyên suốt cuốn “Môn đệ quy” đều giảng về hiếu đạo. Tương tự, chung cục hiếu là gì? Con người tân tiến ngày nay đa phần đều cho rằng, hiếu chính là thờ phụng phụ vương mẹ. Nhưng người xưa lại không nghĩ là hiếu chỉ là như vậy. Học sinh của Khổng Tử là Tử Du từng hỏi ông về hiếu đạo. Khổng Tử nói: “Loài người hiện tại nghĩ rằng, hiếu hạnh cha mẹ chính là nói tới bình diện thưởng thức. Họ nghĩ rằng chỉ cần lo cho thân phụ mẹ đủ ăn đủ mặc thì đã là có hiếu rồi. Nhưng nếu mà thờ phụng phụ vương mẹ lại khiếm khuyết mất tâm cung kính thì việc cho ăn cho uống kia khác nào cho ngựa ăn đâu?” Học trò Tử Hạ cũng từng hỏi Khổng Tử về hiếu. Ông nói: “Luôn giữ được vẻ mặt, thái độ vui vẻ với phụ vương mẹ là rất không dễ dàng. Ví như chỉ giúp phụ vương mẹ công việc, chu cấp ăn mặc thì sao gọi là hiếu được?” “Sắc mặt” của con trẻ trong nhà đối với phụ thân mẹ bao hàm nhì ý nghĩa. Một là khi chăm nom phụng dưỡng thân phụ mẹ thì con phải xoành xoạch giữ được sắc mặt ôn hòa, vui lòng. Nhị là bất luận là vẻ mặt của cha mẹ có phấn kích hay không thì con cái vẫn phải chung tình kính cẩn. Đây mới thực sự là hiếu thảo và cũng là việc rất không dễ dàng. Kính cẩn thân phụ mẹ (Ảnh minh họa) Trong “Đồ đệ quy” cũng dạy: “Thân ái ngã, hiếu hà nan; thân tăng ngã, hiếu phương hiền khô.” Ý nói rằng, giả dụ phụ vương mẹ yêu mến chúng ta thì việc chúng ta hiếu thuận cha mẹ là điều không khó khăn. Nhưng nếu như thân phụ mẹ đáng ghét chúng ta, thì chúng ta vẫn phải hiếu thuận thân phụ mẹ, đó mới là phù hợp với tiêu chuẩn hiếu thuận của bậc thánh hiền khô. Người xưa đề cao lòng hiếu hạnh của con người. Những người hiếu hạnh với phụ vương mẹ đều được quần chúng tôn sùng, kính trọng. Trong lịch sử cũng có gần như vị vua đã làm tròn được bổn phận hiếu thảo của người con đối với phụ thân mẹ bản thân mình. Một số vị vua có lòng  hiếu hạnh cảm động trời xanh, được lưu truyền mãi đến hiện tại như Vua Thuấn, Hán Văn Đế, Khang Hy… Đạo hiếu và tấm gương về lòng hiếu hạnh của họ vẫn là bài học trị giá cho chúng ta hiện nay học tập. Theo Đại Kỷ Nguyên Tiếng Trung
Mai Trà biên dịch Tìm hiểu:
Đọc thêm: tintuc24h

Tweet